12. Yargı Paketi İle İBAN Mağdurlarına İlişkin Yeni Düzenleme (TCK m. 158/4)

12. Yargı Paketi kapsamında Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinde değişiklik yapılmış ve dolandırıcılık suçlarında banka hesabı, ödeme aracı ve finansal hesapların kullanılmasına ilişkin özel bir düzenleme getirilmiştir.

Özellikle son yıllarda artış gösteren İBAN dolandırıcılığı, banka hesabı kullandırma, hesap kiralama ve kişilerin kendi hesaplarını üçüncü kişilere kullandırması suretiyle gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemleri bakımından uygulamada önemli sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda yapılan düzenleme ile eylemi yalnızca banka hesabı, ödeme aracı veya hesap kullanımına ilişkin bilgileri sağlamakla sınırlı kalan kişiler bakımından ceza indirimi öngörülmüştür.

İBAN Mağduru Nedir?

İBAN mağduru kavramı uygulamada genellikle, banka hesabı bilgileri kullanılarak gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemleri nedeniyle zarar gören kişileri ifade etmek için kullanılmaktadır.

Dolandırıcılar tarafından;

• Sahte satış ilanları,
• Yatırım vaadi,
• Kapora dolandırıcılığı,
• Sosyal medya üzerinden yapılan sahte teklifler,
• Sahte ödeme talepleri

gibi yöntemlerle mağdurlardan para transferi yapmaları istenebilmekte ve bu ödemelerde farklı kişilere ait banka hesapları kullanılabilmektedir.

Ancak uygulamada, dolandırıcılık eylemi sonucunda mağdur tarafından gönderilen paranın aktarıldığı hesabın sahibi ile asıl dolandırıcılık failinin farklı kişiler olabildiği görülmektedir. Bu kapsamda, hesabını başkalarının kullanımına sunan veya hesap bilgilerinin kullanılmasına imkân sağlayan kişiler hakkında da dolandırıcılık suçuna iştirak kapsamında ceza soruşturmaları yürütülebilmektedir.

Banka Hesabını Kullandıran Kişiler Dolandırıcılıktan Sorumlu Tutuluyor Muydu?

12. Yargı Paketi ile getirilen düzenleme öncesinde, banka hesabını veya hesap bilgilerini başkasına kullandıran kişiler hakkında olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçuna iştirak hükümleri uygulanabilmekteydi.

Bu kişiler hakkında; suça yardım etme veya müşterek faillik hükümleri kapsamında değerlendirme yapılabiliyordu.

Ancak uygulamada, bazı kişilerin hesabını yalnızca belirli bir menfaat karşılığında kullandırdığı, asıl dolandırıcılık eyleminden haberdar olmadığı veya suç organizasyonu içerisinde aktif rol almadığı iddiaları gündeme gelmekteydi.

12. Yargı Paketi kapsamında Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine eklenen dördüncü fıkra ile özel bir düzenleme yapılmıştır.

Yeni düzenlemeye göre;

• Dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin fiili;
• Kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla,
• Banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarının kullanılmasını sağlamak,
• Banka hesabının kullanılmasını sağlayan bilgileri veya araçları vermek,
• Aracı kurum hesabı bilgilerini sağlamak,
• Ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki hesap bilgilerini vermek,
• Kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesapların kullanılmasını sağlamak

ile sınırlı ise verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanacaktır.

IBAN Kullandırma Suçunda Ceza İndirimi Nasıl Uygulanacak?

Yeni düzenleme ile hesabını kullandıran herkes bakımından otomatik olarak ceza indirimi uygulanması söz konusu değildir.

Örneğin yalnızca banka hesabını üçüncü bir kişiye veren ancak dolandırıcılık faaliyetinin diğer aşamalarında yer almayan kişi bakımından TCK 158/4 kapsamında değerlendirme yapılabilecektir.

TCK m. 158/4 Yürürlüğe Girmeden Önceki Dosyalara Yeni Düzenlemenin Uygulanması

12. Yargı Paketi kapsamında Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine eklenen dördüncü fıkra yalnızca yeni işlenecek suçlar bakımından değil, belirli şartların oluşması hâlinde devam eden ve kesinleşmiş bazı dosyalar bakımından da sonuç doğurabilecektir.

Yapılan düzenleme ile; banka hesabını, ödeme aracını veya kripto varlık hesabına ilişkin bilgileri başkasının kullanmasına imkân sağlayan kişilerin, dolandırıcılık suçuna iştiraklerinin yalnızca bu hesap veya araçları kullandırma fiiliyle sınırlı olması hâlinde daha düşük ceza uygulanması öngörülmüştür.

Bu kapsamda, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce TCK m.157 veya TCK m.158 kapsamında haklarında hüküm kurulmuş ancak dosyası henüz kesinleşmemiş olan kişiler bakımından da yeni hükmün uygulanması mümkün hâle getirilmiştir.

Kesinleşmiş İBAN Dolandırıcılığı Dosyalarında Yeni Düzenleme Uygulanabilir mi?

Yargı Paketi ile getirilen geçiş hükümleri, TCK m. 158’e eklenen dördüncü fıkranın belirli şartlar altında kesinleşmiş ve infaz aşamasındaki dosyalara da uygulanabilmesine imkân tanımaktadır.

Buna göre, Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten önce TCK m. 157 veya TCK m. 158 kapsamında mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş ve infaz aşamasına geçmiş olan kişilerden;

• İştirakinin yalnızca banka hesabını, ödeme aracını veya hesap bilgilerinin kullanılmasını sağlamakla sınırlı kalan,
• Hakkında daha önce TCK m. 168’de düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanmamış olan,
• TCK m. 158/4 kapsamına giren

hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkeme tarafından yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen gidermeleri hâlinde, TCK m. 168/2’de düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecektir.

Ancak kanun, bu konuda önemli bir sınırlama da getirmiştir. Mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar, yalnızca bu düzenlemeye dayanılarak cezanın infazının ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemez.

Bu düzenleme, özellikle hesabını kullandırdığı gerekçesiyle mahkûm edilen ve dosyası kesinleşmiş bulunan kişiler bakımından yeniden değerlendirme imkânı doğurabilecek niteliktedir. Ancak her kesinleşmiş dosya bu kapsamda değildir. Mahkeme, öncelikle hükümlünün fiilinin gerçekten yalnızca hesap veya ödeme aracını kullandırmakla sınırlı olup olmadığını değerlendirecek; dolandırıcılık eylemine aktif şekilde katıldığı tespit edilen kişiler bakımından ise TCK m. 158/4 hükmü uygulanmayacaktır.

Kesinleşmiş İBAN Dosyalarında Etkin Pişmanlık İmkânı

Yargı Paketi ile getirilen geçici düzenleme kapsamında, TCK m. 158/4 kapsamına giren bazı kesinleşmiş dosyalar bakımından etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma imkânı da tanınmıştır.

Ancak mağdurun zararı tamamen karşılanmadıkça yalnızca bu düzenlemeye dayanılarak infazın ertelenmesi veya durdurulması mümkün değildir.

Hesabını Kullandıran Kişi Dolandırıcılık Suçundan Kurtulur mu?

12. Yargı Paketi ile getirilen düzenleme, banka hesabını kullandıran kişilerin cezalandırılmayacağı anlamına gelmemektedir.

Düzenleme yalnızca, dolandırıcılık suçuna iştirak şekli bakımından sınırlı sorumluluğu bulunan kişiler için cezada indirim öngörmektedir.

Dolayısıyla kişinin hesabını neden kullandırdığı, herhangi bir menfaat elde edip etmediği, dolandırıcılık faaliyetinden haberdar olup olmadığı ve olay içerisindeki rolü ayrı ayrı değerlendirilecektir.

Sık Sorulan Sorular

Av. Mehmet Can CİVAN & Av. Ahmet EKİN