12. Yargı Paketi Taslağı (Tam Liste)

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak adlandırılan Yargının Etkin Ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile mevzuatımızda önemli değişiklikler öngörülmektedir. Teklif kapsamında yargılamaların makul sürede tamamlanması, yargı hizmetlerinin etkinliğinin artırılması ve adalete erişimin kolaylaştırılması amacıyla çeşitli kanunlarda değişiklik yapılması hedeflenmektedir.

12. Yargı Paketinde Neler Var?

12. Yargı Paketi Kapsamında aşağıdaki kanun maddelerinde değişikliğe gidilmiştir;

• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu,
• 1512 Sayılı Noterlik Kanunu,
• 2575 Sayılı Danıştay Kanunu,
• 2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun,
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu,
• 2659 Sayılı Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun,
• 2802 Sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu,
• 3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun,
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu,
• 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu,
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu,
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.

12. Yargı Paketi’nin Genel Gerekçesi

12. Yargı paket taslağının genel gerekçeleri özetle aşağıda yer alan anlatılanları kapsamaktadır. Bu kanun teklifi; hukuk devleti ilkesinin güçlendirilmesi, yargıya duyulan güvenin artırılması ve yargı hizmetlerinin etkin, verimli ve teknolojik gelişmelere uyumlu şekilde yürütülmesi amacıyla hazırlanmıştır.

• Hak arama hürriyetinin, savunma hakkının ve hukuki güvenliğin güçlendirilmesi; adalete erişimin kolaylaştırılması ve yargıya duyulan güvenin artırılması amaçlanmaktadır.
• 23 Ocak 2025 tarihinde açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi doğrultusunda, Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı vizyonunun hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
• Yargılamaların makul sürede tamamlanması, yargının etkinlik ve verimliliğinin artırılması ve teknolojik imkânlardan daha fazla yararlanılması amaçlanmaktadır.
• Hukuk yargılamalarında yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçmemesi öngörülmektedir.
• Belirsiz alacak davası kurumu kaldırılarak, bu davanın sağladığı bazı avantajların kısmi dava kapsamında düzenlenmesi hedeflenmektedir.
• Vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz malların satışının elektronik satış portalı üzerinden yapılmasına imkân tanınmaktadır.
• Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma yapılabilen hâller genişletilmekte, ön inceleme duruşmalarının da bu yöntemle gerçekleştirilmesi sağlanmaktadır.
• Ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde ilk satışın yalnızca malik mirasçılar arasında yapılması öngörülerek mirasçıların menfaatlerinin korunması amaçlanmaktadır.
• İdare aleyhine hükmedilen para alacaklarında icra takibinden önce idareye başvuru zorunluluğu getirilmektedir.
• İdari yargıda iş yükünün azaltılması ve yargılamaların hızlandırılması amacıyla bazı uyuşmazlıkların tek hâkim tarafından karara bağlanabilmesi öngörülmektedir.
• Bölge idare mahkemelerinin kaldırma kararları sonrasındaki usuller yeniden düzenlenmekte ve istinaf sisteminin daha etkin çalışması amaçlanmaktadır.
• Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda bazı bölge idare mahkemesi kararlarına karşı temyiz yolu açılmaktadır.
• Danıştay’ın kurumsal yapısının güçlendirilmesi ve yargılamaların daha hızlı sonuçlandırılması için düzenlemeler yapılmaktadır.
• Anayasa Mahkemesinin çeşitli kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine ilişkin iptal kararları nedeniyle oluşabilecek hukuki boşlukların giderilmesi amaçlanmaktadır.

12. Yargı Paketinde Yer Alan Düzenlemeler

İcra ve İflas Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• İcra ve İflas Kanunu’na eklenen 34/a maddesi kapsamında, idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekâlet ücretleri ve yargılama giderleri bakımından ilamlı icra takibine başlanmadan önce idareye yazılı başvuruda bulunulması ve banka hesap bilgilerinin bildirilmesi zorunlu hâle getirilmiştir. İdarenin başvurudan itibaren bir ay içinde borcu, faiz ve diğer fer’ileriyle birlikte ödememesi durumunda ilamlı icra takibi yapılabilecektir.
• Ortaklığın giderilmesi ve icra satışlarına ilişkin önemli düzenlemeler getirilmiştir. Miras yoluyla edinilen ve yalnızca mirasçılara ait taşınmazlarda, ilk açık artırmanın sadece mirasçılar arasında yapılması öngörülmüştür.
• Açık artırmalara katılım şartları yeniden düzenlenerek pay sahiplerinin teminattan muaf olmasına ilişkin bazı istisnalar kaldırılmış, Hazinenin teminattan muafiyeti açıkça düzenlenmiştir.

Noterlik Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

Noterlik evrakının aslının istenmesi hâlinde, noter tarafından aslına uygun bir örnek çıkarılarak aslın yerine saklanması ve evrak aslının ilgili mercie gönderilmesi öngörülmüştür. Onaylı örnek taleplerinde ise evrakın elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imza ile gönderilmesi, mümkün olmayan hâllerde fiziki onaylı örnek verilmesi düzenlenmiştir.

Danıştay Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

Danıştay’ın mevcut iş yükü dikkate alınarak, daire sayısının kanunda öngörülen sayıya düşürülmesi için daha önce belirlenen on yıllık süre on dört yıl olarak uzatılmıştır. Ayrıca boşalan üyelikler için yapılan seçimlere ilişkin kısıtlamanın uygulanmaması süresi 23/7/2030 tarihine kadar ertelenmiş; bu süre içinde Danıştay üyelik sayısında azalma olmaması ve her boşalan kadro için yeniden üye seçilmesi uygulamasının devam etmesi sağlanmıştır.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’da Yapılan Değişiklikler

Belirli parasal sınırı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal ve tam yargı davaları ile bazı disiplin, öğrenci, kamu görevlisi ve meslek kuruluşlarına ilişkin uyuşmazlıkların tek hâkim tarafından çözümlenmesi öngörülmüştür.

 İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• İlk derece mahkemesi kararının sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gerekçesinin yanlış veya eksik olması hâlinde, karar kaldırılmaksızın gerekçenin değiştirilerek istinaf başvurusunun reddedilmesine imkân tanınmıştır. Ayrıca, bölge idare mahkemelerinin hangi hâllerde dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndereceği açık şekilde belirlenmiş ve bu sebepler sınırlı sayıda düzenlenerek genişletilmesi engellenmiştir.
• Bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararların kural olarak Danıştay’da temyiz edilebilmesi öngörülmüştür. Tek hâkimle görülen davalar ile niteliği gereği Danıştay incelemesine ihtiyaç duyulmayan bazı dava türleri temyiz kapsamı dışında bırakılarak istisna getirilmiştir.

Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’da Yapılan Değişiklikler

İhtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da ilgili alanda doktora derecesine sahip olma şartı getirilmiştir. Ayrıca ihtisas kurulu başkan ve üyeleri ile adli tıp grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi dört yıl olarak belirlenmiş, görev süresi dolanların yerine yenileri atanıncaya kadar mevcut görevlerin devam etmesi öngörülmüştür.

Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• Düzenleme ile yazılı ve sözlü sınavların değerlendirme usulleri belirlenmiş, sınavların yüz puan üzerinden yapılması ve mazeret sınavlarına ilişkin hükümler açıkça düzenlenmiştir. Sözlü sınavda adayların mesleki bilgi, ifade yeteneği ve mesleğe uygunluk gibi kriterlere göre değerlendirilmesi öngörülmüştür.
• Yalnızca teknik veya özel uzmanlık gerektiren hâllerde bilirkişiye başvurulması gerektiği vurgulanmış; hukuki değerlendirme gerektiren konularda bilirkişiye gidilmesi durumunda uyarma cezası uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da Yapılan Değişiklikler

Faiz miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş durumlarda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont oranı esas alınarak hesaplama yapılması ve belirlenen oranın yüzde sekseninin uygulanması öngörülmüştür.

Türk Medeni Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• Satış işlemlerinin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalı üzerinden yapılması sağlanarak daha geniş katılım ve rekabet ortamı oluşturulması hedeflenmiştir.
• Taşınmaz satışlarının Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalı üzerinden açık artırma yoluyla yapılması ve ihalenin vesayet makamının onayıyla kesinleşmesi öngörülmüştür.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• Genetik verilerin kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilmesi, belirli yargısal süreçlerin kesinleşmesiyle birlikte veya en geç yirmi yılsonunda imha edilmesi öngörülmüştür. Bu verilere hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı kararıyla erişilebilmesi düzenlenmiştir. Bunun yanında, verilerin saklanması, silinmesi ve kullanımına ilişkin usul ve esasların Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
• Bilgisayarlarda ve dijital ortamlarda yapılan arama, kopyalama ve elkoyma işlemleri sonucunda elde edilen veriler, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 15 yıl süreyle muhafaza edilecek, sürenin sonunda Cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilecektir. Ayrıca, bu süre içinde ilgili kişilere, verilerin saklanma amacının ortadan kalkması veya haklı neden bulunması hâlinde hâkim veya mahkemeden verilerin silinmesini talep etme imkânı tanınmıştır.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun kapsamı yeniden belirlenmiş; özellikle işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17’nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar bakımından HAGB uygulanamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
• Kaçak sanık hakkında güvenlik tedbirine karar verilmesi hâlinde, sanığa savunma hakkını kullanmak amacıyla bizzat mahkemeye gelmek şartıyla yargılamanın yenilenmesini talep edebilme imkânı tanınmıştır.
• Ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere tüm kararlarına karşı itiraz imkânı tanınmaktadır; itiraz süresi dosyanın Başsavcılığa teslim edildiği tarihten itibaren üç ay olarak belirlenmiştir. Ayrıca sanık lehine yapılan itirazlarda süre sınırlaması kaldırılmıştır.

Türk Borçlar Kanunu ile İlgili Yapılan Değişiklikler

Destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıç tarihi ile mahsup yöntemine ilişkin uygulamadaki belirsizlikleri giderme amacıyla kazancın bilindiği dönem için hesaplanan tazminata haksız fiil tarihinden itibaren, kazancın bilinemediği dönem için hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilmesi esası kabul edilmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

• Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi yürürlükten kaldırılmış; gerekçe olarak, uygulamada bu dava türünün kapsamına ilişkin tereddütlerin yargılamaları uzatması ve yanlış nitelendirme nedeniyle davaların reddedilmesinin hak arama hürriyetini zedelemesi gösterilmiştir. Bunun yerine kısmi dava sisteminin güçlendirildiği, ıslaha gerek olmaksızın alacağın kalan kısmının talep edilebilmesine imkân tanındığı ve zamanaşımının dava tarihinden itibaren kesilmesinin sağlandığı belirtilerek, belirsiz alacak davasının sağladığı hukuki yararın bu yolla karşılandığı ifade edilmiştir.
• Kısmi davalarda alacağın sonradan artırılmasına imkan tanınarak, davacı tahkikatın sona ermesine kadar ıslah yoluna başvurmaksızın talebini bir defaya mahsus artırabilecek ve artırılan kısım yönünden zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacaktır.
• Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceği hükme bağlanmıştır. Ancak bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde hâkim, gerekçesini duruşma tutanağında belirtmek suretiyle daha uzun bir süre belirleyebilecektir.
• Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılan kişiler bakımından, ikrar, yemin, feragat, kabul ve sulh gibi istisnai haller saklı kalmak kaydıyla elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlenmiştir.
• Aynı yargı çevresinde bulunan aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararlarının ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlaması için bu kararın kesinleşmesi şartı getirilmiştir.
• Aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararlarına karşı yalnızca istinaf yoluna başvurulabileceği açıkça hükme bağlanmıştır.
• Bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esasa ilişkin verdiği kararların temyiz edilebilirliği parasal sınıra bağlanmıştır.
• Bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar saklı kalmak üzere, Yargıtay’ın ilk derece mahkemesi kararlarını yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma yetkisi sınırlandırılmıştır.

12. Yargı Paketi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Bu Kanunun; Danıştay Kanunu’nda yapılan değişikliği 23/7/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, Türk Medeni Kanunu’nda ve  “Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılan kişiler bakımından, ikrar, yemin, feragat, kabul ve sulh gibi istisnai haller saklı kalmak kaydıyla elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacağı” değişiklikleri yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Sonuç ve Değerlendirme

12. Yargı Paketi, yargılamaların daha hızlı, etkin ve teknolojik imkânlardan daha fazla yararlanılarak yürütülmesini amaçlayan önemli düzenlemeler içermektedir. Teklif kapsamında hukuk, idari yargı, ceza muhakemesi ve icra-iflas hukukuna ilişkin birçok konuda uygulamayı doğrudan etkileyecek değişiklikler öngörülmüştür.

Belirsiz alacak davasının kaldırılması, idare aleyhine ilamlı icra takibinden önce başvuru zorunluluğu getirilmesi ve istinaf-temyiz sistemine ilişkin düzenlemeler, uygulamada önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Bunun yanında elektronik sistemlerin kullanımının artırılması ve yargılama süreçlerinin sadeleştirilmesi, yargının etkinliğini artırmaya yönelik adımlar olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, 12. Yargı Paketi yargı sisteminin işleyişine ilişkin kapsamlı değişiklikler içermekte olup, düzenlemelerin uygulamadaki etkileri ve hedeflenen faydaları sağlayıp sağlamayacağı zaman içerisinde oluşacak uygulama ve içtihatlarla daha net şekilde ortaya çıkacaktır.

Sık Sorulan Sorular

Yargının etkin ve verimli işlemesine yönelik hazırlanan 12. Yargı Paketi uyarınca, uygulamaya ve yasal değişikliklere dair en çok merak edilen sorular güncel mevzuat taslağı doğrultusunda aşağıda açıklanmıştır.

Öğr. Stj. Av. Derya KAYAR & Av. Ahmet EKİN